|
درس اول( هدايت الهي)
الف - بيداري: منظور آگاهي و توجّه انسان به نيازهاي برتر( بنيادين) خود است كه با دل مشغولي و دغدغه لطيف در انسان شروع و به مرور به درد متعالي تبديل ميشود. ب- نيازهاي برتر: نيازهايي كه انسان در عمق وجود خود به دنبال پاسخ به آنهاست. اهميّت توجّه به اين نيازها، با ميزان رشد مرتبهي انساني او رابطه مستقيم دارد. ج- عقل - قوهّاي كه در انسان تفكر وتعقل ميكند، ميانديشد و ميتواند خوب را از بد و درست را از نادرست تشخيص دهد. د- هدايت - راهنمايي كردن و رساندن هر موجودي به غايت و مقصودي كه در پيش دارد. هـ - حجت - دليلي كه براي قانع كردن يا محكوم كردن ديگري به كار ميرود و- حجت نهان- يا حجت باطني، منظور عقل است كه خداوند در وجود انسان قرار داده تا حق و باطل و خوب را از بد تشخيص دهد. ز - حجت آشكار: يا حجت ظاهري، پيامبران و ائمه اطهار صلوات الله عليهم هستند. خداوند در روز قيامت با اين دو حجت در مقابل گناهكاران و گمراهان استدلال ميكند و هيچ عذر و بهانهي از انسان پذيرفته نيست درس دوم( هدايت مستمر) الف - دين - راه سعادت انسان، برنامه هدايت الهي، برنامه كامل زندگي انسان كه از جانب خداوند از طريق وحي به پيامبران ابلاغ شده تا در اختيار انسان قرار گيرد. ب - ويژگي فطري: « فَطَر » به معناي « خَلَقَ» است. فِطرَت بر وزن « فِعلَة» به معناي نوع خاص خلقت است.انسان داراي خلقتي خاص است. يعني ويژگي خاصّي در خلقت اوست كه او را ساير موجودات متمايز ميكند.اين ويژگيها، مشترك ميان همه افراد انساني است و به سبب همين اشتراك، همه افراد، نام انسان گرفتهاند. ج - تحريف: اگر چيزي به گونهاي تغيير يابد كه با اصل خود هيچ شباهتي نداشته باشد. ج- تحريف قرآن: به معناي تغيير محتواي متن قرآن با كم كردن يا افزودن كلمه يا عبارت يا جملهاي به آن. د - عصمت: به معناي پاكي از گناهان و اشتباه است، پيامبران الهي با لطف و عنايت خداوند از گناه و اشتباه مصون هستند تا بتوانند رسالت خود را درست انجام دهند. هـ -ختم نبوّت: اين كلمه از قرآن كريم گرفته شده و به معناي پايان پيامبري است.قرآن كريم، رسول خدا(ص) را « خاتم النبييّن» ناميده است. و - معجزه: نام آن دليل و سندي است كه پيامبران به اذن خدا براي اثبات نبوّت خود ميآورند و ديگر انسانها از انجام مثل آن عاجزند. درس سوّم( معجزهاي از نوع كتاب) الف - سند نبوّت: نام ديگر معجزه است ب - اُمّي : از اُم به معناي از مادر گرفته شده. امّي كسي است كه نزد كسي درس نخوانده و سواد وعلم نياموخته است.و در واقع در همان حالت مادرزادي كه خواند و نوشتن نميدانست باقي مانده است. درس چهارم( گسترهء رسالت پيامبر اكرم(ص) الف- وحي الهي: اين كلمه معناي عام دارد و براي هدايت همهي موجودات به كار ميرود. قرآن كريم از وحي الهي براي آسمانها، حيوانها، و انسانهايي كه پيامبر نبودهاند؛ مثل مادر حضرت موسي(ع) ياد كرده است. ب- كاتبان وحي: كساني كه در زمان پيامبر اكرم(ص) مأمور نوشتن آيات قرآن بودند. مثل حضرت علي(ع) ج- حافظان وحي: كساني كه در زمان پيامبر اكرم(ص) پس از نزول آيات،آنها را حفظ ميكردند. د- مرجعيّت ديني: كسي كه توانايي تبيين و تفسير آيات قرآن كريم ومعارف ديني را داردوميتواند احكام الهي را براي مردم بيان كند، داراي «مرجعيّت ديني» است. هـ - ولايت ظاهري: سرپرستي واداره و رهبري جامعه ي اسلامي بر اساس قوانين اسلامي براي برقراري عدل و قسط در جامعه و تنظيم روابط مسلمانان برمبناي قوانين دين. و - ولايت معنوي: سرپرستي بر باطن و جان جهان و انسان. پيامبر اكرم(ص) و ائمهي اطهار(ع) به اذن خداوند و منطبق برخواست و ارادهي او و در چارچوب ضوابت و سنتهايي كه خداوند بر جهان حاكم كرده، در عالم تصرف ميكنند. ز - طاغوت: كسي كه به مردم فرمان ميدهد و بر مردم حكومت ميكند، در حالي كه خدا وي را تعيين نكرده و فرمان و حكومتش نشأت گرفته از دستورات الهي نيست، طاغوت ناميده ميشود. درس پنجم ( تداوم رسالت) الف - امامت: در لغت به معناي پيشوايي و رهبري است. در اصطلاح، نزد شيعيان به معناي جانشيني انسان معصوم به جاي پيامبر اكرم(ص) با نصب از جانب خداست. ب - اهل بيت: به معناي خاص شامل حضرت فاطمه (س)،حضرت علي(ع) و يازده تن فرزندان معصوم آنان ميشود. ج - اُولِي الامر: يا صاحبان امر، با توجّه به حديث جابر دوازده امام بزرگوار شيعه هستند. د - حديث منزلت: در بارهي شأن و مقام حضرت علي(ع) است. هـ - ثقلين: به معناي دو ثقل، دو چيز گرانبها.اين دوثقل عبارتند از قرآن وعترت پيامبرند. درس ششم( جايگاه امامت) الف- شيعه: در لغت به معناي پيرو ، يار و طرفدار است، در قرآن نيز كلمه شيعه به همين معنا به كار رفته است. ب- خير البريّه: به معناي بهترين مخلوقات ميباشد.پيامبر اكرم(ص) به علي(ع) فرمود: تو و ياران تو « خير البريّه» هستيد. درس هفتم( وضع سياسي و فرهنگي عصر ائمه(ع) اين درس اصطلاحات علمي خاصي ندارد درس هشتم(احياي ارزشهاي راستين الف- تقيّه: ائمهي اطهار(ع) با شيوهاي مناسب، با همهي حاكمان جور زمان خود مبارزه ميكردند و ميكوشيدند آن بخش از اقدامات و مبارزات خود را كه دشمن به آن حساسيّت داشت، در قلب « تقيّه» به پيش ببرند. يعني اقدامات خود را مخفي نگه دارند، به گونهاي كه در عين ضربه زدن به دشمن كمتر ضربه بخورند. درس نهم- ( خورشيد پنهان) الف- غيبت صغراي امام زمان(عج): اين غيبت از سال دويست وشصت هجري، يعني با شروع امامت آن حضرن آغاز ودر سال سيصد وبيست و نه هجري پايان مييابد ب- غيبت كبراي امام زمان (عج):اين نام براي غيبت طولاني امام عصر(عج) انتخاب شده است كه از سال سيصد و بيست ونه هجري شروع و هم اكنون نيز ادامه دارد. ج- نُوّاب اربعه: به معني نايبان چهارگانه است كه به نايبان خاص نيز مشهورند. اين شخصيّتهاكساني هستند كه در عصر غيبت صغري يكي پس از ديگري رابط ميان شيعيان و امام زمان(ع) بودهاند. به اين شخصيّتها بدان جهت نايبان خاص ميگويند كه به طور خاص و مشخص از طرف امام زمان (عج) به نيابت برگزيده ميشدند. د- حجت: در اين درس به معني « امام » است كه حجت الهي در ميان مردم است. هـ - ظهور: به معناي ظاهر شدن امام زمان (عج) در ميان مردم و آغاز حكومت جهاني آن حضرت است درس دهم( در انتظار طلوع) الف - موعود: وعده داده شد، انساني كه ظهورش در اديان الهي، به خصوص در اسلام، وعده داده شده است. ب- منجي: نجاتبخش، رهايي ساز، انساني كه در پايان تاريخ، ظهور ميكند ومستضعفان را نجات ميدهد. درس يازدهم( مرجعيّت و ولايّت فقيه) الف- تفقّه: تفكر عميق در هر موضوع؛ به افرادي كه در دين و احكام ديني تفكر عميق كرده اند و به معرفتي عميق رسيده اند، فقيه ميگويند. علم فقه نيز آگاهي از دين و احكام ديني است. ب- تقليد: پيروي از متخصص در احكام ديني. ج- مرجع تقليد: به كسي گفته ميشود كه در دين و احكام ديني تفقّه كرده و به توانايي اجتهاد و استنباط در احكام ديني رسيده باشد و بتواند با مراجعه به منابع، احكام را استنباط كرده و بيان كند.كساني نيز به ايشان مراجعه كرده ودر احكام ديني خود از وي پيروي ميكنند. د- وليّ فقيه: فقيهي است كه بر اساس ضوابط و مقررات اسلامي، رهبري جامعه اسلامي را به دست ميگيرد و به پياده كردن قوانين الهي در جامعه اقدام ميكند. درس دوازدهم( ويژگي هاي حكومت اسلامي) الف - ولايت فقيه: نوع حكومت اسلامي در عصر غيبت. فقيه واجد شرايط با نيابت عام از جانب امام زمان(عج) و با پذيرش مردم، رهبري نظام اسلامي را بر عهده ميگيرد. ب- مقبوليّت: مورد پذيرش بودن، اگر مردم بدون زور و فشار، يك نظام حكومتي را بپذيرند يا به حكومت شخصي رضايت دهند، آن نظام و يا آن شخص مقبوليّت دارد. ج- مشروعيّت: از جانب«شرع» مجوز انجام دادن كاري را داشتن و از نظر قوانين شرعي داراي اعتبار بودن. د- حكومت دموكراتيك: حكومتي كه خواست و ارادهي مردم تعيين كنندهي شكل نظام و قوانين حاكم بر آن است. هـ - مردم سالاري ديني: نام ديگر براي نظام جمهوري اسلامي؛ بدين معنا كه اين نظام، مشروعيّت خود را از دين و مقبوليّت خود را از مردم ميگيرد. درس سيزدهم( عزّت نفس) الف - كرامت نفس ب- خودِ عالي و اصيل ج- خودِ داني و غير اصيل درس چهاردهم ( زمينههاي پيوند) الف - خانواده: طبيعي ترين نهاد اجتماعي ب- نياز جنسي: نيازي كه پس از بلوغ نسبت به جنس مخالف پديدار ميشود. ج- نيازهاي روحي: نيازهايي كه با بلوغ عقلي در مرد وزن نسبت به يكديگر ظهور ميكنند. درس پانزدهم( پيوند مقدّس) الف- كُفو: به معناي همتا،مثل و همشأن، كفو در همسري به اين معناست كه زن و شوهر از جهات مختلف با يكديگرتناسب داشته باشند و نزديك به هم باشند، تناسب و نزديكي در اموري مانند ايمان، اصالت خانوادگي و فضايل اخلاقي در ازدواجضروري است ولي در اموري مانند وضعيّت اقتصادي دو خانواده، گر چه خوب است،همواره ضروري نيست. درس شانزدهم( كانون مهر) الف - عقد: يا پيمان ازدواج، تعهد رسمي و شرعي دختر و پسر براي تشكيل خانواده است. ب- صِداق يا مهريّه: هديهاي است كه مرد تعهد ميكند براي بيان صداقت و محبت به همسر بپردازد. ج- نفقه: هزينهي زندگي اعضاي خانواده( زن و فرزندان) بر عهدهي مرد است كه به نفقه تعبير ميشود. برچسبها: اصطلاحات علمي درس دين و زندگي 3
+ نوشته شده در سه شنبه هفتم آبان ۱۳۹۲ساعت 19:24 توسط ناصر خواجه تبار سماكوشNaseer Khajetabar
|
|
|
